ในระบบไฟฟ้าอุตสาหกรรม การใช้เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่มีลักษณะเป็นโหลดไม่เชิงเส้น (Non-linear Load) อาจส่งผลให้เกิดกระแสฮาร์มอนิก (Harmonics Current) ภายในระบบ ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณภาพไฟฟ้า (Power Quality) และความสูญเสียในระบบจำหน่ายไฟฟ้า
ปัญหาดังกล่าวไม่เพียงส่งผลต่อประสิทธิภาพการจ่ายพลังงานเท่านั้น แต่ยังอาจทำให้เกิดความผิดเพี้ยนของแรงดันไฟฟ้า (Voltage Distortion) และรบกวนการทำงานของอุปกรณ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ได้
SIMES ENGINEERING จึงได้ทำการทดลองเพื่อศึกษาผลกระทบของ Harmonics Load ต่อความสูญเสียกำลังไฟฟ้าจริง (Active Power Losses) พร้อมเปรียบเทียบผลก่อนและหลังติดตั้งอุปกรณ์กรองฮาร์มอนิกแบบแอคทีฟ (Active Power Filter: APF)
รูปแบบการทดลองและอุปกรณ์ที่ใช้
การทดลองดำเนินการกับระบบไฟฟ้า 3 เฟส 4 สาย แรงดัน 220/380 V จากหม้อแปลงของการไฟฟ้านครหลวง (MEA) โดยกำหนดรูปแบบการทดลองให้สามารถเปรียบเทียบผลการทำงานของโหลดแต่ละประเภทได้
อุปกรณ์ที่ใช้ในการทดลองประกอบด้วย
การวัดค่าทางไฟฟ้าดำเนินการในแต่ละช่วงของการทดลอง โดยเปรียบเทียบค่ากำลังไฟฟ้าจริง กำลังไฟฟ้าปรากฏ กำลังไฟฟ้ารีแอกทีฟ และ Power Factor

การทดลองแบ่งออกเป็น 3 สภาวะ เพื่อศึกษาความแตกต่างของระบบเมื่อมีการเพิ่มโหลดฮาร์มอนิกและเมื่อใช้อุปกรณ์ APF
1. การจ่ายไฟให้ Linear Load
เริ่มต้นด้วยการจ่ายไฟให้ Linear Load ซึ่งประกอบด้วยอุปกรณ์ทำความร้อน รวมกำลัง 4 kW
ผลการวัดพบว่า ระบบมีกำลังไฟฟ้าจริง (Active Power) ประมาณ 4 kW และค่าแรงดันฮาร์มอนิก (Voltage THD) อยู่ที่ประมาณ 4.82%, 3.2% และ 3.7% ในแต่ละเฟสตามลำดับ
2. การเพิ่ม Harmonics Load
เมื่อเปิด Harmonics Generator ร่วมกับ Linear Load พบว่าค่าความผิดเพี้ยนของแรงดันและกระแสเพิ่มสูงขึ้นอย่างชัดเจน
ผลการทดลองสรุปได้ดังนี้
ผลดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า เมื่อมี Harmonics Load เข้ามาในระบบ จะเกิดการเปลี่ยนแปลงของค่าทางไฟฟ้า โดยเฉพาะกำลังไฟฟ้ารีแอกทีฟและความผิดเพี้ยนของแรงดันไฟฟ้า



หลังจากตรวจวัดผลในสภาวะที่มี Harmonics Load แล้ว จึงทำการเปิดใช้งาน Active Harmonics Filter หรือ APF เพื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงของระบบไฟฟ้า
ผลการทดลองพบว่า เมื่อเปิด APF ร่วมกับ Linear Load และ Harmonics Load ค่าทางไฟฟ้าเปลี่ยนแปลงไปดังนี้
จากผลการวัดพบว่า APF ช่วยลดผลกระทบจากฮาร์มอนิกในระบบ โดยทำให้ค่าความผิดเพี้ยนของแรงดันและค่ากำลังไฟฟ้าที่วัดได้ลดลง


หนึ่งในประเด็นสำคัญของการทดลองคือการเปรียบเทียบความสูญเสียกำลังไฟฟ้าจริงในระบบ ก่อนและหลังเปิดใช้งาน APF
ผลการวัดที่ Main Incoming สรุปได้ดังนี้
| สภาวะการทดลอง | Active Power |
| Linear Load + Non-linear Load (ปิด APF) | 4.6 kW |
| Linear Load + Non-linear Load (เปิด APF) | 4.3 kW |
สามารถคำนวณเปอร์เซ็นต์การลดลงของกำลังไฟฟ้าจริงได้จาก
(4.6 – 4.3) ÷ 4.6 × 100 = 6%
ผลการทดลองจึงแสดงให้เห็นว่า เมื่อเปิดใช้งาน APF ค่า Active Power ที่วัดได้ลดลงประมาณ 6% เมื่อเทียบกับสภาวะที่ปิด APF ภายใต้เงื่อนไขการทดลองเดียวกัน
นอกจากนี้ รายงานยังแสดงให้เห็นว่าค่ากระแส Main Incoming ลดลงเมื่อเปิดใช้งาน APF ด้วย

จากการทดลองของ SIMES ENGINEERING พบว่า Harmonics Load ส่งผลต่อคุณภาพไฟฟ้าและค่ากำลังไฟฟ้าที่เกิดขึ้นในระบบ โดยมีผลทำให้ Reactive Power และ Voltage Distortion เพิ่มสูงขึ้น ซึ่งอาจส่งผลต่อความสูญเสียในระบบจำหน่ายและการทำงานของอุปกรณ์ไฟฟ้า
รายงานยังกล่าวถึงความเสี่ยงจาก Leakage Current ในระบบจำหน่าย โดยเฉพาะเมื่อใช้ระบบสายดินแบบ TN-S ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยจากไฟฟ้าดูดทางอ้อม (Indirect Electrical Shock)
สำหรับแนวทางแก้ไข รายงานเสนอให้พิจารณาติดตั้ง Active Harmonics Filter แทนการใช้ Passive Harmonics Filter เพื่อช่วยจ่ายกระแสชดเชยฮาร์มอนิก ลดกระแสฮาร์มอนิกที่ดึงจากระบบไฟฟ้า และช่วยลดความผิดเพี้ยนของแรงดันไฟฟ้า
ผลการทดลองครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า การจัดการปัญหาฮาร์มอนิกด้วย APF สามารถช่วยลดค่า Active Power ที่วัดได้ประมาณ 6% พร้อมทั้งลด Voltage THD จากประมาณ 9% เหลือประมาณ 5% ภายใต้เงื่อนไขการทดลองที่กำหนด
การตรวจสอบคุณภาพไฟฟ้าและเลือกใช้อุปกรณ์กรองฮาร์มอนิกให้เหมาะสมกับลักษณะโหลด จึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการเพิ่มประสิทธิภาพและลดผลกระทบต่อระบบไฟฟ้าในโรงงานอุตสาหกรรม
อ่านเอกสารเพิ่มเติมได้ที่นี่
https://drive.google.com/file/d/1G1jskm2o_owA4RZV15Pls657Vdxh0ISY/view?usp=sharing
กลับหน้าหลักบริษัท ไซเมส เอ็นจิเนียริ่ง
121 หมู่1 ซ.ธนะนิรันดร์ ต.บางศรีเมือง ถ. สุขาภิบาล อ.เมือง นนทบุรี 11000 เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากร 0125558021330